Veelgestelde vragen

Een warmtenet is een systeem dat warm water via ondergrondse leidingen naar huizen en gebouwen brengt. Dit warme water komt van één of meer warmtebronnen. Zodra het water zijn warmte heeft afgegeven aan de verwarming en het tapwater in het gebouw, stroomt het afgekoelde water terug naar de warmtebron om opnieuw verwarmd te worden.  

In elk huis of gebouw is er een kleine installatie, de afleverset. Deze bevat een warmtewisselaar en een warmtemeter. De warmtewisselaar zorgt ervoor dat het water in het verwarmingssysteem van het huis wordt opgewarmd door het water uit het warmtenet. Het warm water voor radiatoren, vloerverwarming en het warme water voor de kraan en douche worden zo door de warmtewisselaar gemaakt. De warmtemeter laat zien hoeveel warmte je gebruikt. Een warmtenet wordt ook wel stadsverwarming genoemd. 

Een warmtenet gaat technisch gezien minstens 50 jaar mee. Met goed onderhoud kan het zelfs meer dan 70 jaar meegaan. Sommige onderdelen boven de grond moeten wel regelmatig worden vervangen. Denk bijvoorbeeld aan pompen, branders van back-up gasketels (voor tijdens noodgevallen), en kleppen die elektronisch worden aangestuurd. Deze onderdelen hebben een levensduur van ongeveer 15 jaar. 

Voor warmtenetten kunnen verschillende warmtebronnen worden gebruikt. Voorbeelden hiervan zijn restwarmte uit fabrieken of datacenters, aardwarmte (geothermie), en warmte uit oppervlaktewater, lucht of riolen. Ook waterzuiveringsinstallaties kunnen warmte leveren. De warmtebronnen kunnen verschillen in de temperatuur die ze afgeven.

Als je stopt met het gebruik van aardgas, zijn er verschillende alternatieven. Een warmtenet kan er daar één van zijn, afhankelijk van waar je woont. Een groot voordeel van een warmtenet met hoge temperatuur of middentemperatuur (meer dan 70 °C) is dat je bijna niets in huis hoeft te veranderen. Je kunt de aardgasketel eenvoudig vervangen door een warmte-afleverset. Je huidige radiatoren kun je blijven gebruiken, en je hoeft je huis niet eerst te isoleren. Hierdoor is een warmtenet vaak de goedkoopste manier om aardgasvrij te worden.

Een ander praktisch voordeel is dat een warmtenet vrijwel geen geluid maakt. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een warmtepomp, die buiten een ventilator of compressor heeft, is een warmtenetaansluiting stil.

Meestal gebruikt het warmtenet ook nog een klein beetje aardgas, naast de duurzame bron. De verantwoordelijkheid voor het verduurzamen van het warmtenet ligt bij het warmtebedrijf. Als je volledig van het gas af wilt gaan, hoef je als consument alleen nog je gaskookplaat te vervangen door een elektrische kookplaat, na aansluiting op het warmtenet. Daarnaast is er geen risico meer op gasexplosies of koolmonoxidevergiftiging in je huis.

Het is slim om ook na aansluiting op een warmtenet je huis verder te verduurzamen. Dit kun je het beste doen op natuurlijke momenten, bijvoorbeeld als je toch al aan de slag gaat met je woning. Denk aan dakisolatie tijdens het vervangen van een oud dak, of vloerisolatie en vloerverwarming bij de renovatie van je keuken of badkamer. Zo kun je bij het verduurzamen flink besparen.

Een warmteleverancier heeft een leveringsplicht. Dit betekent dat ze altijd warmte moeten leveren aan de gebruiker. Deze verplichting staat in de Warmtewet, die ervoor zorgt dat consumenten met een warmtenetaansluiting goed beschermd zijn.

Om ervoor te zorgen dat je altijd warmte hebt, heeft de warmteleverancier een back-upinstallatie. Deze installatie wordt ingeschakeld als de gewone warmtebron onderhoud nodig heeft of als er een storing is. Warmtenetten zijn even betrouwbaar als het gasnet en elektriciteitsnet en leveren warmte net zo zeker als een goed onderhouden aardgasketel. 

Een warmtenet is veiliger dan een aardgasketel of haardvuur, omdat er geen verbranding in huis plaatsvindt. Dit betekent dat er geen risico is op koolmonoxidevergiftiging of brand, zoals bij een aardgasketel of haardvuur. Daarnaast zorgt een warmtenet voor betere luchtkwaliteit in en rond je huis, en is er geen kans meer op een gaslek.

Waterstof en groen gas (hernieuwbare gassen) lijken voor veel mensen een goede oplossing om gebouwen duurzaam te verwarmen. De bestaande gasleidingen kunnen namelijk hergebruikt worden, en je hoeft in huis, behalve een nieuwe gasketel, weinig aan te passen. 

Toch zijn er belangrijke nadelen. Voor het maken van waterstof is veel duurzame elektriciteit nodig, wel zes keer meer dan voor verwarmen met een warmtepomp. Bovendien zijn hernieuwbare gassen in de toekomst hard nodig voor de industrie en luchtvaart, omdat daar vaak geen andere opties zijn. In de industrie zijn hoge temperaturen nodig, bijvoorbeeld voor het maken van staal. Ook zijn deze gassen erg licht, wat ze geschikt maakt voor zware voertuigen zoals vrachtwagens en vliegtuigen. 

Duurzame gassen zijn schaars en zullen waarschijnlijk niet genoeg beschikbaar zijn om op grote schaal huizen te verwarmen tot 20 °C, ook niet over 30 jaar. Voor het verwarmen van woningen zijn er genoeg andere goede oplossingen, zoals warmtenetten of warmtepompen. Daarom is het slim om nu te investeren in een warmtenet, als dat in jouw gebied mogelijk is, in plaats van te wachten.

Ook Duitsland stopt in 2050 met het gebruik van aardgas. Toch is de situatie daar anders dan in Nederland. In Duitsland kan er namelijk nog veel CO₂-uitstoot worden verminderd door juist over te stappen op aardgas. 

In Nederland heeft bijna ieder huishouden al een aardgasaansluiting. Maar in Duitsland wordt meer dan een kwart van de huizen nog verwarmd met stookolie of steenkool. Deze verwarmingsmethoden zijn erg vervuilend. Als alle oude olieketels worden vervangen door moderne aardgasketels, kan de CO₂-uitstoot van Duitse huishoudens met ongeveer 30% dalen. Maar ook deze huizen zullen op zijn laatst in 2050 hun verwarming moeten aanpassen naar een systeem zonder aardgas. 

Aardgas wordt in Duitsland gezien als een ‘schonere’ fossiele brandstof dan stookolie of steenkool. Daarom gebruiken ze aardgas als een tijdelijke oplossing om minder afhankelijk te worden van deze vervuilende brandstoffen. Ondertussen werkt Duitsland aan een duurzamere energiemix voor de toekomst.

Met een warmtepomp kun je je woning zelf duurzamer maken en op een zuinige manier elektrisch verwarmen. Er moet wel genoeg elektriciteit beschikbaar zijn voor het extra elektriciteitsverbruik. Niet elke woning is makkelijk geschikt te maken voor een warmtepomp. Nieuwe woningen zijn meestal meer geschikt dan oude woningen. 

Voor woningen die na het jaar 2000 zijn gebouwd, zijn een warmtenet en een warmtepomp (inclusief de nodige aanpassingen) ongeveer even goed. Het is daarom vaak beter om een warmtenet aan te leggen in oudere wijken, omdat dit hier goedkoper is dan andere opties zonder aardgas. Maar zowel oude als nieuwe woningen kunnen aangesloten worden op een warmtenet, zolang ze niet te ver uit elkaar liggen. Het is aan de gemeente om te bepalen waar een warmtenet het beste werkt en waar andere oplossingen beter zijn. Dit wordt beschreven in de gemeentelijke transitievisie warmte (TVW). 

Het belangrijkste verschil tussen een hoog- en laagtemperatuur warmtenet zit in de temperatuur van het water dat door het netwerk stroomt en gebruikt wordt voor verwarming. 

Hoge temperatuur warmtenet: 

• Dit netwerk levert warmte met temperaturen boven de 80 °C. Dit is dezelfde temperatuur als de verwarming met een standaard cv-ketel. Hierdoor kan het warmtenet de cv-ketel vervangen. 

• Het is geschikt voor verwarming in oudere gebouwen, waar vaak standaard radiatoren worden gebruikt, die hoge temperaturen nodig hebben. 

Lage temperatuur warmtenet: 

• Dit netwerk levert warmte met temperaturen onder de 80 °C, meestal tussen de 20 °C en 50 °C. 

• Het is vooral geschikt voor moderne, goed geïsoleerde gebouwen met vloerverwarming, speciale radiatoren voor lage temperatuur of andere systemen die werken op lage temperatuur. 

Het verschil in temperatuur beïnvloedt hoe zuinig het verwarmingssysteem is en de soorten gebouwen waarvoor het geschikt is. Lage temperatuur warmtenetten zijn vaak zuiniger omdat ze minder energie nodig hebben om duurzame warmtebronnen te kunnen gebruiken. 

Allereerst verdwijnt de cv-ketel zoals je die nu kent uit je woning. In plaats daarvan krijg je een afleverset die de warmte van het warmtenet doorgeeft aan de cv-leidingen en warm tapwaterleidingen in je huis, en ook meet hoeveel warmte je gebruikt. Zo krijg je dus ook warm water uit de kraan en douche. Dit gebeurt zonder dat het warme water uit het warmtenet door je cv-leidingen stroomt, er zit een scheiding in de afleverset. Op deze manier kun je je eigen installatie veilig onderhouden zonder dat dit invloed heeft op andere woningen in de buurt. De afleverset is meestal kleiner dan je huidige cv-ketel. De afleverset blijft eigendom van het warmtebedrijf, dus jij hoeft je er verder geen zorgen om te maken. De afleverset wordt vaak op de plek van de oude cv-ketel geplaatst, of in de meterkast. Voor het aanleggen van een warmtenet is er graafwerk nodig in je straat en naar je woning, zodat de buis met het warme water je huis in kan komen. 

De aanleg van een warmtenet kan invloed hebben op de natuur en dieren. Hoe groot deze invloed is, hangt af van de plek waar het warmtenet wordt aangelegd. De Wet Natuurbescherming stelt regels voor het effect dat de aanleg van een warmtenet mag hebben op de natuur en dieren. In een stedelijke omgeving is er geen negatieve invloed. Er is zelfs een positieve invloed , omdat er geen aardgas meer wordt verbrand in de woningen. Hierdoor is er minder uitstoot van stikstofoxiden (NOx). 

Voor WZL wordt onderzocht om een publiek warmtebedrijf op te richten. “Publiek” betekent dat het in handen van de overheid is en het belang van de samenleving moet dienen. Winst is dus niet het belangrijkste doel. De kosten van een warmtenet worden vooral bepaald door de benodigde investeringen in het aanleggen van het netwerk en de kosten voor het opwekken van de warmte. De publieke partijen die betrokken zijn bij WZL doen hun best om de financiering zo goedkoop mogelijk te krijgen, net zoals dat gebeurt bij andere publieke nutsvoorzieningen, zoals wegen, rioleringen, waterleidingen en elektriciteitskabels.